Wyprawa – instytucje kultury w działaniu

Instytucje kultury w działaniu:
Wyprawa – Stowarzyszenie Katedra Kultury we współpracy
z Uniwersytetem Witolda Wielkiego w Kownie

Przedsięwzięcie to (wrzesień 2003 i czerwiec 2004) pokazało w jaki sposób można skutecznie – dzięki wspólnemu projektowi – łączyć podmioty należące do różnych sektorów: dwa uniwersytety oraz organizację pozarządową.
Wyprawa po Żmudzi, w której wzięli udział studenci polscy i litewscy wybiegała znacznie poza zwyczajowe „wymiany studenckie” czy też „objazd szlakiem zabytków”. Studenci z obydwu uniwersytetów brali udział w przygotowaniu całości, byli też bezpośrednio odpowiedzialni za rezultaty i ich upowszechnianie. Bycie „przewodnikiem” – w przypadku i grupy litewskiej, i polskiej intensyfikuje proces poznawczy (nawet jeśli dotyczy on własnego kraju), zwiększa poczucie odpowiedzialności, sprzyja kształtowaniu postawy wrażliwości międzykulturowej.

Program tego przedsięwzięcia był wieloetapowy:

I. Wyprawa po Żmudzi (wrzesień 2003) – 7 dni
Zorganizowanie wyprawy powierzono Instytutowi Sztuki z Uniwersytetu Kowieńskiego; nacisk został położony na to, by wyprawa nie miała jedynie charakteru historyczno-kulturowego, ale obejmowała też zjawiska ważne dla litewskiej współczesności. W czasie, gdy Litwini rozmyślali o trasie objazdu, w Warszawie także trwały przygotowania – lektury, dotyczące litewskiej kultury i historii, krótkie prezentacje na ten temat, które miały stanowić jedną z części całego programu wyprawy. W ciągu tygodnia odwiedziliśmy m.in.:
- Galerię Strefa Rzeźby w Kownie (plenerowa wystawa rzeźby w przestrzeni industrialnej, na Savanoriu prospektas czyli Alei Ochotników, najdłuższej na świecie ulicy, która zaczyna się w Kownie, a kończy w Wilnie, w każdym razie ma ponad 100 kilometrów. Projekt Strefy Rzeźby jest wspólnym przedsięwzięciem Instytutu Historii Sztuki z Uniwersytetu Kowieńskiego i firmy…, a dokładniej Rasy Żukiene, która zechciała być kuratorem tak nietypowej wystawy i …, który do przestrzeni swojej fabryki zaprosił artystów i sfinansował ich projekty.
- Dwór w Żemajtkiemis, całkowicie prywatna inicjatywa – jeden ocalałych choć częściowo na Litwie dworów, stał się na powrót prywatną własnością. A nowy właściciel, prócz kolekcjonowania (starych motocykli i starych sprzętów gospodarskich; jak się później okazało kolekcjonowanie było jednym ze słów-kluczy dla tej wyprawy) i mieszkania we dworze, ma plan, by zrobić z niego otwarte i działające miejsce, ważne dla okolicy, a może i szerzej.
- Kiejdany – gdzie przypadkowo trafiliśmy na Białą Synagogę w Sejnach. Nowo otwarte Centrum, podobnie jak galeria sejneńskiego Pogranicza, mieści się w wyremontowanej synagodze. Podobieństwo nie kończy się na lokalizacji
- Centrum jest częścią Gry Szklanych Paciorków, realizuje projekty razem z Pograniczem i innymi środkowo-europejskimi partnerami.
- Towarzystwo Przyjaźni Litewsko-Szwedzkiej, także w Kiejdanach. Nie byłoby to może specjalnie istotne, gdyby nie to, że właśnie w czasie tego spotkania dowiedzieliśmy się o istotności unii litewsko-szwedzkiej, której początkowo nie mogliśmy jakoś umieścić w czasie, nie biorąc pod uwagę tego, co najbardziej oczywiste. Kolejny dowód na to, że lektura Henryka Sienkiewicza jest szkodliwa, o ile nie poddajemy krytyce obrazu świata, który jest wpisany w te narodowe księgi.
- Szetejniedom Czesława Miłosza. Zdziwienie Litwinek „Po co właściwie tam jedziemy?” i nasze przeświadczenie, że czeka nas teraz coś niezwykłego. Rozmowy o „Rodzinnej Europie”, dolina Issy naprawdę.
- Paberże – spotkanie z ojcem Stanisławem. Nasze pytania „Po co właściwie tam jedziemy?” i przeświadczenie Litwinek, że czeka je teraz coś bardzo niezwykłego. Spotkanie + kolekcje: szat liturgicznych, stuł, dzwonków, krzyży?
-
Cytowiany i Dom Kultury, który przypomniał nam, że kultura ma swoje instytucjonalne ramy, w których powinna się mieścić. Brawurowe wykonanie wzniosłej pieśni z filmu Titanic (drżałyśmy bardziej niż struny głosowe czternastoletniej wschodzącej gwiazdy) + litewska pieśń ludowa głosem operowym (też drżałyśmy) + cytowiański poeta + „Hej od Krakowa jadę” (barterowo). Oraz dziewiętnastowieczne i starsze księgi pootwierane na pulpitach w sąsiadującym z DK bernardyńskim klasztorze (Czy one powinny tam leżeć? Może je zabrać do muzeum? A może nie, skoro już tyle przetrwały tak leżąc, a ich los na klasztornym pulpicie jest jednak lepszy niż los wielu eksponatów muzealnych w tej części Europy).
- Wornie – Egidijus Bagdonas i Noce Bluesowe; w pięknie położonym na jeziorem, zacisznym miejscu, odbywa się wielki festiwal, na który przyjeżdżają miłośnicy bluesa nie tylko z Litwy. Setki ludzi, fajerwerki na wodzie, zupa rybna w tysiąclitrowym kotle.
- TelszeTowarzystwo Przyjaźni Żmudzko-Japońskiej – ogród, a w nim – miniaturowa Fujijama i przynoszący szczęście Budda oraz rycerz przygnieciony starożmudzkim żołędziem + ziemianka litewskich partyzantów + niesłychany entuzjazm właściciela, Afredasa Jonušasa, twórcy i ducha opiekuńczego tego miejsca.
- Ogród Orvydasa – niedaleko miejscowości Salantai: ogromny kamienny ogród, zbudowany przez Viliusa Orvydasa, rzeźbiarza-samouka; znaki kosmologiczne + symbolika chrześcijańska + dzwon + rakieta startująca w kosmos.
- Nida – Dom Tomasza Manna, ale przede wszystkim wydmy – rozległa przestrzeń, która nas porwała i uniosła + litewskie pieśni w deszczu oraz w drodze powrotnej.

II. Przetwarzanie doświadczenia
Z wyprawy narodziło się widowisko „Opowieści żmudzkie” – gra planszowa, do której zaprosiłyśmy publiczność, wciągając gości w działanie nieco inne niż „relacje z podróży”. Opowieści + zagadki + pieśni + momenty literackie + litewskie jedzenie.

III. Wyprawa Warszawa-Olsztyn-Suwałki: inicjatywy animacyjne (czerwiec 2004)
- czyli tak zwany re-objazd

Przedsięwzięcie zorganizowane przez uczestniczki wyprawy żmudzkiej – dla studentów z Uniwersytetu Kowieńskiego.
Klucz: działania w dziedzinie animacji kultury.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>